Bạn nên theo dõi những Giải pháp Layer 2 nào vào năm 2025? Phân tích toàn diện

Tại sao Layer 2 Quan Trọng Hơn Bao Giờ Hết

Bitcoin xử lý khoảng 7 giao dịch mỗi giây, trong khi Ethereum xử lý khoảng 15 TPS trên mainnet của nó. So sánh với Visa với 1.700 TPS, bạn sẽ thấy ngành công nghiệp blockchain đang đối mặt với một nút thắt cổ chai nghiêm trọng. Đây là nơi các giải pháp Layer 2 xuất hiện—chúng về cơ bản là các mạng phụ thứ cấp gom nhóm các giao dịch ngoài chuỗi chính trước khi thanh toán lại, giảm đáng kể chi phí và tăng tốc độ.

Câu hỏi thực sự không phải là liệu Layer 2 có cần thiết hay không, mà là dự án nào xứng đáng để bạn chú ý vào năm 2025.

Hiểu Rõ Thị Trường Layer 2: Rollups, Sidechains, và Hơn Thế Nữa

Các giao thức Layer 2 có nhiều dạng khác nhau, mỗi dạng giải quyết bài toán khả năng mở rộng theo cách riêng:

Optimistic Rollups giả định các giao dịch là hợp lệ theo mặc định, chỉ điều tra các tranh chấp khi có dấu hiệu. Các dự án như Arbitrum và Optimism theo hướng này, cung cấp khả năng xử lý tốt với 2.000-4.000 TPS.

Zero-Knowledge Rollups (zk Rollups) đóng gói các giao dịch thành các bằng chứng mật mã, che giấu chi tiết giao dịch trong khi chứng minh tính hợp lệ. Phương pháp này nổi bật về quyền riêng tư và hiệu quả—phù hợp cho các nền tảng xử lý dữ liệu tài chính nhạy cảm.

Plasma Chains hoạt động như các sidechain liên kết, xử lý các giao dịch độc lập trong khi dựa vào bảo mật của mạng chính.

Validium đi một bước trung gian, xử lý các giao dịch ngoài chuỗi trong khi xác thực chúng qua các bằng chứng mật mã, cân bằng giữa tốc độ và bảo mật.

Top 10 Dự Án Layer 2 Định Hình 2025

1. Arbitrum: Dẫn Đầu Thị Trường

Hiệu suất: 2.000-4.000 TPS | TVL: 10,7 tỷ USD | Giá Hiện Tại: 0,21 USD | Vốn Hóa Thị Trường: 1,21 tỷ USD
Công nghệ: Optimistic Rollup

Arbitrum chiếm hơn 51% thị phần Layer 2 của Ethereum theo TVL, trở thành lực lượng chi phối. Giao dịch xử lý nhanh gấp 10 lần mainnet Ethereum với phí gas giảm tới 95%. Hệ sinh thái bao gồm các giao thức DeFi, thị trường NFT, và nền tảng game, với token ARB dùng để thanh toán phí và quản trị.

Trải nghiệm dành cho nhà phát triển của Arbitrum mượt mà, nhưng các dự án Layer 2 mới hơn mang theo những rủi ro nội tại. Tuy nhiên, đội ngũ mạnh và cộng đồng tích cực giúp dự án không ngừng phát triển.

2. Optimism: Người Theo Sau Nhanh Chóng

Hiệu suất: 2.000-4.000 TPS | TVL: 5,5 tỷ USD | Giá Hiện Tại: 0,31 USD | Vốn Hóa Thị Trường: 610,64 triệu USD
Công nghệ: Optimistic Rollup

Optimism tận dụng công nghệ Optimistic Rollup tương tự nhưng nhấn mạnh vào phân quyền và quản trị cộng đồng. Giao dịch nhanh gấp 26 lần Ethereum với phí giảm tới 90%. Token OP cho phép staking và tham gia quản trị.

Nền tảng thu hút các nhà phát triển với các công cụ quen thuộc của Ethereum và môi trường hợp tác, mặc dù cũng gặp các rủi ro tương tự Arbitrum về phụ thuộc vào mainnet và thách thức phân quyền.

3. Lightning Network: Người Bạn Đồng Hành Nhanh Nhất của Bitcoin

Hiệu suất: Tối đa 1 triệu TPS | TVL: $198 triệu
Công nghệ: Các kênh thanh toán hai chiều

Lightning Network hoạt động hoàn toàn ngoài chuỗi, cho phép thanh toán vi mô Bitcoin với xác nhận gần như tức thì. Giải pháp Layer 2 của Bitcoin này đạt được điều mà Bitcoin đơn thuần không thể—giao dịch hàng ngày thực tế quy mô lớn.

Tuy nhiên, đòi hỏi người dùng phải có kỹ năng kỹ thuật, còn hạn chế về mặt chấp nhận rộng rãi và có thể gặp các vấn đề về bảo mật cho người mới. Nhưng đối với những người yêu thích Bitcoin muốn thực hiện các giao dịch vi mô, đây vẫn là lựa chọn hàng đầu.

4. Polygon: Người Chơi Trong Hệ Sinh Thái

Hiệu suất: 65.000 TPS | TVL: $4 tỷ USD | Vốn Hóa Thị Trường: hơn 7,5 tỷ USD
Công nghệ: zk Rollup và các giải pháp mở rộng khác

Polygon cung cấp phương pháp đa chuỗi, kết hợp zkRollups với công nghệ sidechain. Với khả năng xử lý vượt xa Bitcoin và Ethereum theo cấp số nhân, nó lưu trữ các giao thức DeFi hàng đầu (Aave, SushiSwap, Curve) và các thị trường NFT lớn.

MATIC dùng để thanh toán phí gas, staking và quản trị. Điểm mạnh của Polygon nằm ở hệ sinh thái đa dạng và hạ tầng đã được chứng minh, mặc dù kiến trúc phức tạp có thể gây quá tải cho người mới.

5. Base: Đặt cược của Coinbase vào Layer 2

Hiệu suất: 2.000 TPS | TVL: $729 triệu
Công nghệ: Optimistic Rollup (OP Stack)

Base của Coinbase hướng tới các giao dịch gần như tức thì với giảm phí lên tới 95% nhờ framework OP Stack. Được hỗ trợ bởi kinh nghiệm bảo mật và cộng đồng người dùng của Coinbase, Base cung cấp các công cụ thân thiện cho nhà phát triển và triển khai dễ dàng.

Dù vẫn đang trong quá trình phát triển, sự hậu thuẫn của các tổ chức lớn và tập trung vào khả năng tiếp cận giúp dự án trở thành đối thủ đáng chú ý cần theo dõi.

6. Dymension: Thử Thách Modular

Hiệu suất: 20.000 TPS | TVL: 10,42 triệu DYM
Công nghệ: RollApps (rollups mô-đun)

Dymension tách biệt đồng thuận, thực thi và khả năng truy cập dữ liệu thành các RollApps chuyên biệt trên một trung tâm thanh toán an toàn. Tính mô-đun này cho phép các nhà phát triển tùy chỉnh giải pháp phù hợp với từng trường hợp sử dụng, đồng thời thừa hưởng bảo mật từ Dymension Hub.

Token DYM bản địa xử lý phí và quản trị. Mặc dù vẫn đang trong giai đoạn phát triển, thiết kế mô-đun của nó mang lại sự linh hoạt mà các rollups truyền thống không thể sánh bằng—dù ban đầu có thể gây phức tạp và làm chậm người dùng phổ thông.

7. Coti: Chuyển Hướng Về Quyền Riêng Tư

Hiệu suất: 100.000 TPS | TVL: 28,98 triệu USD | Giá Hiện Tại: 0,02 USD | Vốn Hóa Thị Trường: 56,31 triệu USD
Công nghệ: zk Rollup

Coti đang chuyển đổi từ Layer 2 của Cardano để trở thành Layer 2 tập trung vào quyền riêng tư của Ethereum. Chuyển đổi này mang công nghệ mạch mã hóa để đảm bảo tính bí mật của giao dịch trong khi tận dụng bảo mật của Ethereum.

Token COTI di chuyển sang mạng Layer 2 mới của Ethereum. Quá trình chuyển đổi đòi hỏi thực thi cẩn thận, nhưng giúp Coti trở thành một dự án độc đáo ở điểm giao thoa giữa quyền riêng tư và khả năng mở rộng.

8. Manta Network: Nhà Vô Địch Về Quyền Riêng Tư

Hiệu suất: 4.000 TPS | TVL: $951 triệu | Giá Hiện Tại: 0,08 USD | Vốn Hóa Thị Trường: 37,12 triệu USD
Công nghệ: zk Rollup

Manta Network kết hợp Manta Pacific (một Layer 2 tương thích EVM) với Manta Atlantic (xử lý danh tính riêng tư qua zkSBTs). Công nghệ mật mã không kiến thức đảm bảo tính hợp lệ của giao dịch mà không tiết lộ chi tiết—rất quan trọng cho các hợp đồng thông minh bí mật.

MANTA thúc đẩy mạng lưới. Manta nhanh chóng trở thành Layer 2 lớn thứ ba của Ethereum theo TVL kể từ khi ra mắt, chứng tỏ nhu cầu mạnh mẽ về các giải pháp tập trung vào quyền riêng tư.

9. Starknet: Nhà Đổi Mới Cairo

Hiệu suất: 2.000-4.000 TPS (tương đương hàng triệu) | TVL: $164 triệu
Công nghệ: zk Rollup (bằng chứng STARK)

Starknet sử dụng bằng chứng STARK—một dạng không kiến thức—để xác thực các giao dịch ngoài chuỗi, có khả năng mở rộng tới hàng triệu TPS. Ngôn ngữ lập trình Cairo thu hút các nhà phát triển tìm kiếm công cụ mạnh mẽ, mới lạ.

Cam kết của mạng lưới về phân quyền hoàn toàn vẫn đang trong quá trình thực hiện. Dù nhỏ hơn các đối thủ, Starknet với công nghệ mật mã sáng tạo và hệ sinh thái DeFi/NFT phát triển nhanh chóng thu hút các nhà đầu tư sớm.

10. Immutable X: Layer 2 dành cho Game

Hiệu suất: hơn 9.000 TPS | TVL: $169 triệu | Giá Hiện Tại: 0,27 USD | Vốn Hóa Thị Trường: 223,02 triệu USD
Công nghệ: Validium

Immutable X chuyên về game và NFT, đạt 9.000 TPS với giao dịch gần như tức thì và phí tối thiểu. Phương pháp Validium cung cấp khả năng mở rộng trong khi vẫn duy trì bảo mật của Ethereum.

IMX dùng để thanh toán phí và quản trị. Với các đối tác game lớn và quyền sở hữu NFT thực sự, Immutable X chứng minh cách Layer 2 giúp Web3 gaming phát triển quy mô—một trường hợp sử dụng mà các chuỗi truyền thống gặp khó khăn.

Vai Trò của Layer 2 Trong Tiến Trình Phát Triển của Ethereum

Ethereum 2.0, đặc biệt qua Proto-Danksharding, sẽ nâng cao hiệu quả của Layer 2 hơn nữa. Dự kiến, khi triển khai đầy đủ, Danksharding sẽ giúp Ethereum đạt tới 100.000 TPS, giảm chi phí giao dịch Layer 2 và cải thiện hỗ trợ sequencer.

Quan trọng nhất, Ethereum 2.0 và các giải pháp Layer 2 không phải là đối thủ cạnh tranh—chúng bổ sung cho nhau. Các mạng Layer 2 xử lý khả năng mở rộng ứng dụng ngày nay, trong khi Ethereum 2.0 cung cấp nền tảng tốt hơn cho tương lai. Cùng nhau, chúng tạo thành một hệ sinh thái blockchain bền vững, khả năng mở rộng, đủ sức hỗ trợ sự chấp nhận phổ biến.

Quyết Định Layer 2 của Bạn

Việc chọn lựa giải pháp Layer 2 phụ thuộc vào ưu tiên của bạn:

• Thị trường lớn nhất: Arbitrum dẫn đầu về TVL và độ trưởng thành của hệ sinh thái
• Giao dịch ưu tiên quyền riêng tư: Manta Network hoặc Coti cung cấp các giải pháp không kiến thức
• Game và NFT: Immutable X chuyên về lĩnh vực này
• Người dùng Bitcoin: Lightning Network vẫn là số một cho mở rộng Bitcoin ngoài chuỗi
• Linh hoạt mô-đun: Dymension cung cấp RollApps tùy chỉnh

Layer 2 không phải là giải pháp tạm thời—đây là hạ tầng nền tảng. Khi năm 2025 đến gần, mười dự án này sẽ tiếp tục định hình cách hàng tỷ người tương tác với công nghệ blockchain: nhanh hơn, rẻ hơn, và dễ tiếp cận hơn bao giờ hết.