Từ cơ bản đến nâng cao: Hiểu rõ thị trường tài chính lớn nhất thế giới - Hướng dẫn toàn diện về giao dịch ngoại hối

Ngoại hối là gì? Hiểu đơn giản nhất

Bạn có từng nghĩ rằng, khi đi du lịch nước ngoài và đổi tiền tại sân bay, thực ra bạn đang tham gia vào thị trường tài chính lớn nhất toàn cầu? Thị trường này gọi là thị trường ngoại hối.

Ngoại hối (tiếng Anh là Foreign Exchange, viết tắt là Forex hoặc FX) về bản chất rất đơn giản — là dùng một loại tiền tệ để đổi lấy loại tiền tệ khác. Ví dụ hàng ngày, khi bạn bay từ Đài Loan sang Mỹ, cần đổi Đài tệ sang Đô la Mỹ, bảng giá tại quầy đổi tiền sẽ hiển thị tỷ giá theo thời gian thực. Ví dụ 1 Đài tệ = 0.034 USD, bạn mang 10.000 Đài tệ ra đổi sẽ nhận được 340 USD. Trong quá trình này, bạn đã thực hiện một giao dịch ngoại hối.

Giao dịch ngoại hối không chỉ đơn thuần là đổi tiền khi đi du lịch, mà còn là việc nhà đầu tư mua bán các cặp tiền tệ khác nhau để tận dụng biến động tỷ giá sinh lợi. Bạn có thể hiểu đơn giản: khi tin rằng USD sẽ tăng giá, bạn mua vào, chờ khi giá lên rồi bán ra để kiếm lời — đó chính là hoạt động hàng ngày của hàng triệu nhà đầu tư toàn cầu.

Một thị trường khổng lồ mà bạn không thể tưởng tượng nổi

Thị trường ngoại hối lớn đến mức nào? Các con số sẽ cho bạn câu trả lời.

Mỗi ngày, khối lượng giao dịch đạt 6.6 nghìn tỷ USD. Để hình dung, Sở Giao dịch Chứng khoán New York — sàn chứng khoán lớn nhất thế giới — mỗi ngày chỉ có khối lượng giao dịch khoảng 22,4 tỷ USD. Nói cách khác, khối lượng giao dịch của thị trường ngoại hối trong một ngày gấp 294 lần sàn NYSE. Và đây mới chỉ là mức trung bình.

Tuy nhiên, đáng chú ý là trong số 6.6 nghìn tỷ USD này, chỉ có khoảng 2 nghìn tỷ USD là giao dịch thực tế (mua bán tiền tệ thật), phần lớn là các sản phẩm phái sinh. Nếu chỉ tính khối lượng giao dịch của nhà đầu tư cá nhân, ước tính khoảng 200-3.000 tỷ USD, chỉ chiếm 3-5% tổng khối lượng. Như vậy, ngay cả nhà đầu tư nhỏ lẻ cũng có đủ thanh khoản để thực hiện giao dịch.

Điều đặc biệt nhất là, thị trường này gần như hoạt động 24 giờ không ngừng nghỉ. Từ khi thị trường mở cửa sáng thứ Hai tại New Zealand, đến khi đóng cửa thứ Sáu tại New York, thị trường ngoại hối liên tục kết nối các trung tâm tài chính lớn trên toàn cầu: Auckland → Sydney → Hong Kong → Tokyo → Frankfurt → London → New York → quay lại Auckland. Bạn có thể giao dịch bất cứ lúc nào, tự do hơn rất nhiều so với thị trường chứng khoán truyền thống.

Thị trường ngoại hối giao dịch những gì?

Nói đơn giản — là tiền tệ. Nhưng bạn không mua tiền giấy vật lý, mà là mua vào dự đoán về triển vọng kinh tế của một quốc gia.

Hãy tưởng tượng việc mua một loại tiền tệ giống như mua cổ phiếu của một doanh nghiệp. Giá trị của USD phản ánh đánh giá của thị trường về nền kinh tế Mỹ. Nếu bạn dự đoán kinh tế Mỹ sẽ tốt lên, GDP tăng trưởng nhanh hơn, lãi suất quỹ liên bang có thể tăng, thì USD sẽ tăng giá. Khi đó, mua USD để chờ giá lên rồi bán ra sẽ có lợi nhuận. Ngược lại, nếu bạn nghĩ rằng kinh tế Nhật Bản yếu đi, đồng Yên sẽ giảm giá, bạn có thể vay đồng Yên mua các loại tiền khác, chờ khi Yên giảm giá rồi bán ra để kiếm lời.

Bản chất của tỷ giá là định giá rủi ro. Nó phản ánh tình hình kinh tế của một quốc gia so với các nền kinh tế khác, chính sách lãi suất, tỷ lệ lạm phát, cán cân thương mại và các yếu tố khác. Mỗi giây, các ngân hàng, ngân hàng trung ương, quỹ phòng hộ, doanh nghiệp toàn cầu đều điều chỉnh vị thế dựa trên thông tin mới nhất, khiến tỷ giá luôn biến động không ngừng.

Các cặp tiền tệ chính: Những điều người mới cần biết

Dù thị trường ngoại hối có hàng trăm cặp tiền tệ để giao dịch, nhưng người mới thường tập trung vào 7 cặp chính. Những cặp này đại diện cho các nền kinh tế lớn nhất thế giới:

• USD (Đô la Mỹ) — Mỹ, nền kinh tế lớn nhất toàn cầu
• EUR (Euro) — Liên minh châu Âu, tiền chung của 19 quốc gia
• GBP (Bảng Anh) — Vương quốc Anh
• JPY (Yên Nhật) — Nhật Bản
• AUD (Đô la Úc) — Úc
• CAD (Đô la Canada) — Canada
• CHF (Phần trăm Thụy Sĩ) — Thụy Sĩ

Ba chữ cái trong mã tiền tệ không phải ngẫu nhiên. Hai chữ đầu đại diện cho quốc gia (ví dụ US = United States), chữ cuối là viết tắt của tên tiền tệ. Vì vậy USD chính là Đô la Mỹ. Năm 1973, Tổ chức Tiêu chuẩn Hóa Quốc tế (ISO) chính thức thiết lập hệ thống mã tiền tệ ISO 4217, giúp thống nhất toàn cầu.

USD có khối lượng giao dịch lớn nhất, còn có biệt danh phổ biến là “Buck” hoặc “Greenback”. Cái tên “Greenback” bắt nguồn từ thời Nội chiến Mỹ năm 1861, khi mặt sau của đồng USD in hình màu xanh nổi bật. Ngày nay, mỗi khi USD tăng hoặc giảm giá, đều ảnh hưởng đến thị trường tài chính toàn cầu.

Tại sao nhà đầu tư yêu thích giao dịch ngoại hối?

Thị trường ngoại hối thu hút nhà đầu tư toàn cầu vì một số lý do chính:

Chi phí cực thấp, gần như không có phí hoa hồng. Hầu hết các nhà môi giới ngoại hối không thu phí hoa hồng, mà kiếm lời từ chênh lệch giá (spread). Spread dành cho giao dịch bán lẻ thường dưới 0.1%, thậm chí có thể xuống còn 0.07%, thấp hơn rất nhiều so với chi phí giao dịch cổ phiếu.

Không giới hạn về mức giao dịch tối thiểu. Thị trường hợp đồng tương lai quy định kích thước hợp đồng (ví dụ hợp đồng vàng là 5.000 ounce), nhưng ngoại hối cho phép giao dịch linh hoạt. Bạn có thể giao dịch 1.000 đơn vị tiền tệ hoặc 1 triệu đơn vị, tùy ý.

Cung cấp đòn bẩy để tăng lợi nhuận. Các nhà môi giới ngoại hối thường cung cấp đòn bẩy 50:1, nghĩa là bạn chỉ cần gửi 50 USD ký quỹ để kiểm soát vị thế trị giá 2.500 USD. Điều này giúp tài khoản nhỏ có cơ hội sinh lợi lớn hơn, nhưng cũng đi kèm rủi ro cao hơn.

Thanh khoản dồi dào, thực thi lệnh nhanh chóng. Với khối lượng giao dịch 6.6 nghìn tỷ USD mỗi ngày, bạn có thể mua bán ngay lập tức, giá cả minh bạch và thực thi nhanh chóng. Không giống như thị trường chứng khoán có thể xảy ra trượt giá, thị trường ngoại hối trong điều kiện bình thường có thể cung cấp giá thực hiện chính xác.

Thị trường mở cửa hoàn toàn, không hạn chế bán khống. Khác với thị trường chứng khoán có nhiều hạn chế khi bán khống, ngoại hối cho phép bạn tự do mua hoặc bán khống. Dù thị trường tăng hay giảm, vẫn có cơ hội.

Ngoại hối là hàng hóa toàn cầu thiết yếu, khó bị thao túng. Thị trường chứng khoán có thể biến động mạnh khi một công ty niêm yết công bố kết quả không như kỳ vọng, các nhà phân tích ảnh hưởng đến giá cổ phiếu. Nhưng ngoại hối là “mạch máu” của hệ thống ngân hàng toàn cầu, với khối lượng giao dịch hàng ngày hàng nghìn tỷ USD, khó có thể bị thao túng bởi cá nhân hay tổ chức. Tính khách quan này giúp bảo vệ nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Ngoại hối vs Cổ phiếu: Ai đáng để giao dịch hơn?

Ưu thế về thanh khoản và thời gian giao dịch — Thị trường chứng khoán thường chỉ hoạt động trong giờ hành chính (ví dụ Mỹ từ 9:30 sáng đến 4:00 chiều), còn ngoại hối hoạt động 24/5. Với khối lượng giao dịch 6.6 nghìn tỷ USD mỗi ngày, thị trường ngoại hối còn lớn hơn toàn bộ các thị trường chứng khoán toàn cầu cộng lại.

Đơn giản trong lựa chọn — Thị trường chứng khoán có hàng nghìn cổ phiếu, khó chọn lựa. Ngoại hối chỉ có 7 cặp chính, dễ nắm bắt hơn cho người mới.

Không hạn chế bán khống — Giao dịch bán khống cổ phiếu bị hạn chế nhiều, còn ngoại hối hoàn toàn tự do.

Độ minh bạch cao — Thị trường ngoại hối do các ngân hàng trung ương và ngân hàng thương mại điều hành, hành vi tương đối lý trí. Thị trường chứng khoán bị ảnh hưởng bởi các công ty niêm yết, các nhà phân tích, dễ biến động theo chủ quan hơn.

Ngoại hối vs Hợp đồng tương lai: So sánh độ ổn định

Thanh khoản vượt trội — Ngoại hối mỗi ngày 6.6 nghìn tỷ USD, trong khi hợp đồng tương lai chỉ khoảng 300 tỷ USD/ngày. Sự chênh lệch lớn này thể hiện rõ khả năng thực thi lệnh nhanh chóng của ngoại hối.

Thời gian giao dịch linh hoạt hơn — Dù hợp đồng tương lai có thể giao dịch qua đêm, nhưng thanh khoản rất thấp. Ngoại hối hoạt động liên tục 24/5, bất cứ lúc nào cũng có thể giao dịch.

Giá thực hiện chính xác — Trong điều kiện bình thường, ngoại hối cung cấp giá thực hiện rõ ràng, còn hợp đồng tương lai và cổ phiếu có thể xảy ra trượt giá.

Kiểm soát rủi ro tốt hơn — Các nền tảng ngoại hối tự động cảnh báo hoặc đóng lệnh khi lỗ gần đến mức ký quỹ, giúp hạn chế thua lỗ quá mức. Trong hợp đồng tương lai, thua lỗ có thể vượt quá số tiền trong tài khoản, bạn phải bù lỗ.

Hiểu đúng về bắt đầu giao dịch ngoại hối

Thị trường ngoại hối là nơi đầu tư tài chính lớn nhất toàn cầu, với khối lượng giao dịch hàng ngày đạt 6.6 nghìn tỷ USD. Nhờ chi phí thấp, thanh khoản cao, hoạt động 24 giờ, đòn bẩy linh hoạt, ngoại hối trở thành lựa chọn quan trọng của nhà đầu tư toàn cầu.

Tuy nhiên, đằng sau những lợi thế đó, giao dịch ngoại hối cũng mang theo rủi ro. Đòn bẩy có thể làm tăng lợi nhuận, nhưng cũng làm tăng khả năng thua lỗ. Tỷ giá biến động chịu ảnh hưởng từ chính sách của nhiều quốc gia, khó dự đoán hoàn toàn. Vì vậy, trước khi bước chân vào thị trường ngoại hối, bạn cần học kiến thức cơ bản, xây dựng chiến lược quản lý rủi ro, bắt đầu từ quy mô nhỏ để thực hành thực tế. Những bước chuẩn bị này là điều kiện tiên quyết.

Cánh cửa thị trường ngoại hối mở rộng cho tất cả mọi người, nhưng thành công đòi hỏi kiến thức, kỷ luật và kiên nhẫn. Giờ đây, bạn đã hiểu ngoại hối là gì, cách giao dịch và lý do vì sao nó đáng để quan tâm. Bước tiếp theo là xây dựng kế hoạch giao dịch phù hợp với khả năng chịu đựng rủi ro của chính bạn.